كتيبهء درهء شالى روزگان شمال قندهار ( زاولستان ) كه در عصر ميرا كهولا پادشاه مشهور هفتالى حدود 500 م نوشته شده و خويشتن را در آن زاول شاه بزرگ ناميده نيز به خط يونانيست « 1 » در حالى كه كتيبهء هنداتك ( اوهند تاريخى ) كه در سنه 1836 م بوسيلهء اسكندر برنس كشف شده و بقرن هفتم ميلادى تعلق ميگيرد به زبان و رسم الخط سنسكريت است . « 2 » بقول هيون تسنگ جهانگرد چينى ( جولائى 644 - 24 ه ) رسم الخط الفباى مردم كابل و كاپيسا مانند تركان بود ، ولى زبان ايشان توركى نبود . « 3 » زبان‌ها وضع مردم افغانستان درين وقت در اكثر مظاهر كلتورى يكرنگ و مشابه نيست ، طوريكه ديديم در آئين و هنر و خط و تمام اوضاع اجتماعى و مدنى ملتقاى مدنيت‌هاى مختلف بوده در مسئلهء زبان نيز چنين وضع را مشاهده ميكنيم . از كتيبهء بغلان ( حدود 160 م ) واضح است كه زبان عصر كوشانى در تخارستان يكنوع درى قديم بوده ، كه در اصوات و كلمات و گرامر اشتراك زياد با پنبتو داشت ، كه آن را مادر زبان درى توان گفت ، و چون آثار قديم زبان پنبتو نيز از قرن دوم هجرى در دست است « 4 » بنابر ان گفته ميتوانيم كه درى و پنبتو درين سرزمين دو زبان توأم و مقارن بوده و علاوه بر سنسكريت در شرق ، و پهلوى در غرب ، برخى از لهجه‌هاى محلى هم وجود داشته است . هيون تسنگ مينويسد : كه زبان مردم فلنه FALANA ( بنون ) شباهت كوچكى با زبان هندى داشت و كننگهم ازين تذكار مختصر نتيجه ميگيرد ، كه چون مردم اين سرزمين هندى نبودند ، بايد به تعبير هيون تسنگ ا - پو - كين O - poKIEN

--> ( 1 ) - مجلهء موزيم پشاور دسمبر 1953 م ( 2 ) - كابل از اسكندر برنس ص 120 طبع لندن 1842 م ( 3 ) - جغرافياى قديم هند از كننگهم ص 39 ( 4 ) - براى تفصيل ديده شود پنبتو و لويكان غزنه و مادر زبان درى دو رساله نويسنده .